BAKıM
DANıŞMANLıK
PEYZAJ
AR-GE
SATıŞ
REFERANSLAR İLETİŞİM
Bakım
Danışmanlık
Peyzaj
Ar-Ge
Satış
Referanslar
İletişim
Hizmet İstek
Bilgi Bankası
Proje İzleme

      Yararlı Bilgiler
HABERİ PAYLAŞ : Google'da Paylaş

KOCAYEMİŞ





Arbutus unedo L.


-*Kocayemiş*- Ericaceae



Arbutus unedo L. –Kocayemiş- Ericaceae


Eylül - Mart aylarında çiçek açan, 1-3 m yükseklikte, bilhassa maki bölge­lerinde yetişen her zaman yapraklı, aynı bitkide çiçek ve olgun meyveler taşıyan bir ağaççıktır.


Gençken tüylü ve daha kırmızımsı olan kızıl kahverengindeki dallar üzerinde sarmal durumda bulunan kısa saplı yapraklar, tüysüz, üst yüzü parlak koyu yeşil, alt yüzü daha açık yeşil, kenarı testere: dişli, ucu sivri, mızraksı oval biçimli, derimsi aya kısmına maliktir.


Aşağıya doğru eğik olan çiçekler kısa ve geniş salkım veya bileşik-salkım durumları halinde toplanmıştır.


Çiçek­lerin etrafında 3 köşemsi, kırmızımsı renkli, 5 küçük kaliks yaprağı ile; nihaye­tinde kirpiksi tüylü, dışarıya doğru kıvrık 5 küçük dişe malik, yumurtamsı çın­gırak biçiminde bir tüp meydana getirecek şekilde birleşmiş, beyaz renkte 5 korolla yaprağından ibaret bir çiçek örtüsü bulunmaktadır.


Sayıları 10 olan içe-bakan erkek organların aşağı kısımlarında şişkin ve yün gibi tüylü, beyaz renkli filamentleri, tepesinde geriye kıvrık, ince uzun birer boynuz bulunan, 2 delikle açılan, kırmızı renkli anterleri vardır.


Üst-durumlu, 5 meyve-yaprağından ibaret olan dişi organ, aksiller plasentalanma gösteren çok sayıda tohum-taslağı ihtiva eden yumurtalıkla, başçık halinde bir tek stigma ile nihayet-lenen uzun bir stilus taşımaktadır.


 


Dişi organın taban kısmında, korolla yapraklarıyla erkek organların bağlandığı yerde, nektar salan bir disk bulunmaktadır.


Sarkık meyve durumları halinde toplanmış olan uzun saplı meyveler, 1 - 2 sm ça­pında, yüzeyi pürtüklü küre biçiminde, her gözünde 4-5 tohum bulunan 5 gözlü bakka tipinde meyvelerdir.


Önceleri yeşil olan meyvelerim rengi olgun­laştıkta umumiyetle ateş kırmızısına, bazen portakal rengine döner. Etli bir endos-permaya, silindir biçiminde dik ve ekseriya çok kısa bir embriyoya malik küçük tohumlar 3-köşemsi oval biçimdedir.
Yayılışı: Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerindeki maki­lerde bulunur.
Kullanılışı: Meyvaları yemiş olarak yenilir. Yaprakları kuvvet ve­rici, kabız edici ve idrar yolları antiseptiği olarak kullanılmaktadır.


 


 


ERICACEAE


Ericaceae, fundalık aile veya çalılıklarda aile asidik topraklarda gelişirler çoğunlukla calcifuge (kireç-nefret) bitkiler oluşan bir bitki ailesidir. Ericaceae çoğu tanınmış bitkiler kızılcık, yabanmersini, çeşitli heaths ve Heathers (Erica, Cassiope, Daboecia, Calluna vb vulgaris), yabanmersini, açelya ve ormangülü gibi ılıman iklimlerde yaşıyor. Ancak, aile de birçok tropik türler içerir.
Ericaceae otlar, bodur çalılar, çalılar ve ağaçlar genellikle alternatif veya whorled, basit ve stipules olmadan yaprak ve hermafrodit çiçekleri ile oluşur.


Çiçekler büyük değişkenlik göstermektedir. Yaprakları genellikle huni veya yaygın çanak şeklindeki dar tüp arasında değişen şekillerde (sympetalous) erimiş vardır. corollas ama (actinomorphic) genellikle ışınsal simetrik cins Rhododendron birçok çiçek biraz bilateral simetriktir.


 


Kocayemiş - Arbutus unedo L.


Her zaman yeşil kalan 4 m. kadar boylanabilen bir çalıdır.


Bazen de 7 - 8 m. boyunda ufak bir ağaçtır.


Koyu renkli, kırmızımsı kahverengi kabuk yaşlı gövdelerde çatlaklıdır.


Genç Sürgünler Bezeli Tüylüdür.


Çok sıralı sarmal olarak dizilmiş yaprakları uzun eliptik yapıdadır.


Boyları 5-10 cm kadar, uçları sivri, kenarları keskin dişlidir.


Üst yüzü parlak, yeşil, her iki yüzü de tüysüzdür.


Eylül-aralık aylarında açan çan şeklindeki beyaz-açık pembe renkli çiçekler bileşik salkım halindedir.


1-2 cm çapında, küre biçimindeki yüzeyi pürtüklü meyveler, sonbaharda olgunlaşınca güzel kırmızı bir renk alır.


Olgun Meyveleri Yenir.


Kocayemiş'in sert, ağır bir odunu vardır.


Dünya genelinde İspanya'dan Küçük Asya'ya kadar değişik yerlerde bulunur. Türkiye'nin hemen her bölgesindeki kıyı arazilerinde rastlanır.



Atatürk Arboretumu içerisinde doğal olarak yetişir.


Yeşil yaprakları, salkım halindeki çiçekleri ve uzun süre bitki üzerinde kalan göz alıcı kırmızı meyvelerinden dolayı park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir.


Kocayemiş, dünyada özellikle Akdeniz kuşağında, İber yarımadasından Asya’ya kadar her yerde yabani şekilde yetişir. Gelişimi çok yavaştır. 25 senede 9 metreye ancak ulaşabilir. Hafif sulak arazilerde tek gövdeli ağaç gibi, daha kurak topraklarda çalı şeklinde gelişir. 25 metreye kadar gelişmiş nadir örnekleri İngiltere’de bulunur. Bitki İstanbul’da Yakacık sırtlarında, Trakya bölgesinde, Karadeniz ve Ege’de yetişir diye biliyorum ama çarpık kentleşme sonucu o verimli topraklar da yok ediliyor.


Kocayemiş Yurtdışında Çiçek Ağacı Olarak Biliniyor.


Odunu koyu kızıl - kahvedir. Huş, okaliptüs gibi yer yer soyulma özelliği var. Yaprakları yeşil küçük ve dişlidir. Kocayemiş aslında asitli toprak bitkisi diye biliniyor, tabiatta yanında gelişen pek çok bitki bu özelliği arıyor ama kireçli topraklarda da yetişebiliyor.


Bitki ufakken korunmaya ihtiyaç duyar. Zamanla, geliştikçe zorlu hava şartlarına da dayanabilir. Hava kirliliği, şiddetli rüzgar, deniz suyunun getirdiği tuz, aşırı soğuklar gelişmiş bitkiyi etkilemez. Kocayemiş kışın zedelense bile baharda kendine gelir. Kolay kolay da ölmez. Üretimi de zordur.


 
Yaz sonunda sarı yeşile dönüşen meyveler yenilebileceği zaman kırmızıya dönüşür.


Yumuşak, hafif buruk tatlı bu meyveler aslında tohum kesesidir. Tohumdan gelişimini temmuzda yeni sürgünlerden çelikleme ile yapabilirsiniz. Tabiattan elle sökülürse asla tutmaz, profesyonel büyük makinelerle sökülünce tutar. Ben bahçeme yakın bir ormandan özellikle yol geçecek bölgenin tahliyesi sırasında pek çok kocayemiş getirttim. Hepsi de tuttu.


Alkol Etkisi Yapıyor.


Kocayemiş fazla yendiğinde sarhoş ediyor. Ormanda sarhoş ayı görürseniz şaşırmayın, bundan dolayıdır.


 


Bitkide ayrıca C vitamini ve tanen bulunur. Tanen, kabız yapıcı, mikrop öldürücü güce sahiptir. İdrar yolu iltihaplanmalarında özellikle faydalıymış. Kurutulmuş yaprakları da suyla kaynatılıp içiliyormuş. İlgilenenlere duyurulur!…


Kırmızılaşmış yenebilir meyveler sırasında bir sonraki sene meyveye dönüşecek çiçekler de ortaya çıkar. Beyaz, pembe renkli, inci tanesi gibi çiçekleri Pieris bitkisine benziyor.


Bahçenize kocayemişi kışın hem yer örtüsü olup hem renk veren Erica, Calluna ile çiğdemlerle ya da yaprakları döküldüğünde bitkiye besin oluşturabilen Japon akçaağaçlarıyla beraber dikin.


Gübresi, Budanması Normaldir.


Yazın dip sulaması yapın ki iyi gelişsin. Piyasada orman fidanlıklarında nadiren satılanlar dışında, 1-1.5 metrelik yerli üretim ya da ithal olanları bulabilirsiniz (ufak olanlar yerini severse iyi gelişiyorlar). Son senelerde devleşmiş örnekleri de çoğaldı, şimdiden uyarayım büyükler çok pahalı, yeriniz ve bütçeniz elveriyorsa, renk için, meyvesi için, eğlence için bahçenizde tavsiye ederim.
 



FAYDALARI:


İdrar yollarında: idrar söktürür, iltihabı giderir.


Böbrek sancısını azaltır. Kum döker.


Sistit, Nefrit, idrarda kolibasil, Albümin ve Ödemde yararlıdır.


Yapraklar tanen (% 36-37), arbutin isimli bir Glikozit ve Fenol türevleri taşımaktadır.


Kabız ve antiseptik etkilere sahiptir. İdrar yollan hastalıklarında, infusyon (% 1) halinde kullanılır. Zehirli bileşikler taşımadığından zararsız bir drogdur.


Meyvalan şeker (% 14) ve yüksek miktarda (% 150-280 mgr) vitamin C taşımaktadır (3). Kabız ve idrar soktürücü etkiye sahiptir. Yemiş olarak yenilir.


   


Ericaceae Bitki Familyasının Diğer Üyeleri 


Acrostemon, Acrotriche, Agapetes, Agarista, Allotropa, Andersonia, Andromeda, Anomalanthus, Anthopteropsis, Anthopterus, Arachnocalyx, Arbutus, Archeria, Arctostaphylos, Astroloma,


Bejaria, Brachyloma, Bruckenthalia, Bryanthus,


Calluna, Calopteryx, Cassiope, Cavendishia, Ceratiola, Ceratostema, Chamaedaphne, Chimaphila, Coccosperma, Coilostigma, Comarostaphylis, Conostephium, Corema, Costera, Craibiodendron, Cyathodes,


Daboecia, Demosthenesia, Didonica, Dimorphanthera, Diogenesia, Diplarche, Diplycosia, Disterigma, Dracophyllum,


Empetrum, Elliottia, Epacris, Epigaea, Enkianthus, Eremia, Eremiella, Erica, Findlaya,


Gaultheria, Gaylussacia, Gonocalyx, Grisebachia,


Harrimanella, Hemitomes, Kalmia, Kalmiopsis, Killipiella,


Lateropora, Ledothamnus, Ledum, Leiophyllum, Leptecophylla, Leucopogon, Leucothoe, Lissanthe, Loiseleuria, Lyonia,


Macleania, Macnabia, Malea, Melichrus, Menziesia, Mitrastylus, Moneses, Monotoca,


Monotropa, Monotropsis, Mycerinus,


Nagelocarpus, Notopora,


Oreanthes, Ornithostaphylos, Orthaea, Orthilia, Oxydendrum,


Pellegrinia, Pentachondra, Pernettyopsis, Philippia, Phyllodoce, Pieris, Pityopus, Platycalyx, Pleuricospora, Plutarchia, Polyclita, Prionotes, Psammisia, Pterospora, Pyrola, Rhododendron, Rhodothamnus, Richea, Rusbya,  


Salaxis, Sarcodes, Satyria, Scyphogyn, Semiramisia, Simocheilus, Siphonandra, Sphyrospermum, Sprengelia, Stokoeanthus, Styphelia, Sympieza, Syndsmanthus, Tepuia, Thamnus, Themistoclesia, Therorhodion, Thibaudia, Thoracosperma, Trochocarpa, Tsusiophyllum,


Utleya, Vaccinium, Woollsia, Xylococcus, Zenobia


 



  


Meyvecilik ve Sebzecilik çok detaylı bilgi birikimi ve uzmanlık gerektirir. Ziraat Mühendisi veya çekirdekten yetişme bahçıvan değilseniz bu işleri kendi çapınızda yapmak iyi sonuçlar vermez.


Böyle durumlarda zorunlu olarak bir bilene danışmak gerekir.


Ziraat Mühendisi Zafer Parlak yönetimindeki bitki hastanesi,  www.planthospital.biz; Botanik, Peyzaj, Bitki Bakımı ve bitki hastalıklarının çözümünde, doğal gölet-havuz sularınızın berrak kokusuz ve yosunsuz olmasında, iç mekân ve bahçe bitkilerinizin canlılık ve verimliliğinin artırılmasında hizmet alabilmek için öncelikle danışabileceğiniz size en yakın çözüm noktasıdır.